ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแล้ว... เมื่อไหร่จะนั่งเครื่องบินได้? เตรียมตัวอย่างไรให้ปลอดภัยไร้กังวล
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแล้ว... เมื่อไหร่จะนั่งเครื่องบินได้? เตรียมตัวอย่างไรให้ปลอดภัยไร้กังวล
“คุณหมอคะ ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเสร็จแล้ว อยากจะจองตั๋วเครื่องบินไปเที่ยว หรือเดินทางกลับต่างจังหวัด ต้องรอนานแค่ไหนถึงจะขึ้นเครื่องได้คะ? แล้วนั่งนานๆ จะเป็นอันตรายต่อข้อเข่าใหม่ไหม?”
นี่เป็นคำถามยอดฮิตสำหรับคนไข้สายท่องเที่ยวหรือคนไข้ต่างจังหวัดที่มารักษากับหมอครับ ปัจจุบันด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดที่ทันสมัยทำให้คนไข้ฟื้นตัวไวขึ้นมาก แต่การนั่งเครื่องบินมีความพิเศษกว่าการเดินทางประเภทอื่นตรงเรื่อง "แรงดันอากาศ" และ "พื้นที่ที่จำกัด" วันนี้หมอจะมาสรุปไทม์ไลน์และวิธีเตรียมตัวให้ฟังครับ
เรื่องเล่าจากคนไข้: การเดินทางสู่ "ชีวิตใหม่"
หมอขอเล่าเคสคุณ "ประภา" อายุ 63 ปี ที่บินจากเชียงใหม่มาผ่าเข่ากับหมอครับ หลังผ่าตัดเพียง 2 วัน คุณประภาสามารถเดินด้วยวอล์กเกอร์ได้คล่องและแผลแห้งดีมาก คุณประภาอยากกลับไปพักฟื้นที่บ้านใจจะขาด หมอจึงอนุญาตให้บินกลับได้ในวันที่ 3 หลังผ่าตัด โดยมีการเตรียมตัวเป็นพิเศษ
แต่สำหรับเคสที่อยากบินไปเที่ยวต่างประเทศที่ต้องนั่งนานกว่า 4-6 ชั่วโมง หมอจะแนะนำอีกแบบครับ เพราะปัจจัยสำคัญไม่ใช่แค่ "แผล" แต่คือ "การไหลเวียนของเลือด" ครับ
อธิบายแบบเข้าใจง่าย: "ภาวะลิ่มเลือด" กับ "ห้องโดยสารความดันต่ำ"
ลองนึกภาพว่าเส้นเลือดที่ขาของคุณแม่เหมือน "ท่อระบายน้ำ" ครับ หลังผ่าตัดใหม่ๆ ร่างกายจะสร้างกลไกการแข็งตัวของเลือดเพื่อซ่อมแซมแผล ทำให้เลือดมีลักษณะเหนียวข้นขึ้นเล็กน้อย
เมื่อเราขึ้นไปบนเครื่องบินที่มีแรงดันอากาศต่ำและต้องนั่งนิ่งๆ นานเกิน 1-2 ชั่วโมง เลือดในท่อจะไหลช้าลงจนอาจเกิดการ "ตกตะกอนเป็นลิ่มเลือด" (DVT) ถ้าลิ่มเลือดนี้หลุดไปอุดตันที่ปอดจะอันตรายมากครับ ดังนั้นการจะบินได้เมื่อไหร่ จึงขึ้นอยู่กับ "ระยะเวลาในการบิน" เป็นสำคัญครับ
สรุปไทม์ไลน์: เมื่อไหร่ถึงจะบินได้?
การบินระยะสั้น (ไม่เกิน 1-2 ชั่วโมง เช่น ในประเทศ):
ทำได้เมื่อ: หลังผ่าตัด 2-3 วัน (หากแผลแห้งสนิทและคนไข้ขยับตัวได้ดี)
เงื่อนไข: ต้องมีใบรับรองแพทย์ (Fit to Fly) และใช้บริการรถเข็นในสนามบิน
การบินระยะยาว (มากกว่า 4-6 ชั่วโมง เช่น ไปต่างประเทศ):
ทำได้เมื่อ: แนะนำให้รอประมาณ 4-6 สัปดาห์ หลังผ่าตัด
เหตุผล: ช่วงนี้ความเสี่ยงเรื่องลิ่มเลือดอุดตันจะลดลงมาก และคนไข้มีความแข็งแรงพอที่จะเดินไปมาบนเครื่องได้เอง
5 ปัจจัยเสี่ยงที่ต้องระวังระหว่างการบิน
พื้นที่วางขากัด: การงอเข่านานเกินไปทำให้เลือดไหลเวียนลำบากและเข่าบวม
ภาวะขาดน้ำ: เลือดจะข้นขึ้นเมื่ออยู่บนเครื่องที่มีอากาศแห้ง
การไม่ได้ขยับตัว: การนั่งนิ่งๆ ตลอดเที่ยวบินคือความเสี่ยงสูงสุดของลิ่มเลือดอุดตัน
สัมภาระหนัก: การยกกระเป๋าเดินทางเองอาจทำให้ข้อเข่าที่เพิ่งผ่าได้รับบาดเจ็บ
ระบบรักษาความปลอดภัย: "ข้อเข่าเทียม" อาจทำให้เครื่องตรวจโลหะดัง (ควรพกใบรับรองแพทย์ไว้)
การเตรียมตัวก่อนขึ้นเครื่อง: 6 เคล็ดลับจากหมอเก่ง
หากคุณแม่ต้องเดินทาง หมอแนะนำดังนี้ครับ:
แจ้งสายการบินล่วงหน้า: เพื่อขอรับบริการรถเข็น (Wheelchair) และแจ้งว่าเป็นคนไข้หลังผ่าตัด
เลือกที่นั่งแถวหน้าหรือติดทางเดิน: (Legroom / Aisle Seat) เพื่อให้มีพื้นที่เหยียดขาข้างที่ผ่าได้บ่อยๆ
ใส่ถุงเท้าลดบวม (Compression Stockings): ช่วยเพิ่มแรงดันให้เลือดไหลกลับสู่หัวใจได้ดีขึ้น
ขยับข้อเท้าตลอดเวลา (Ankle Pump): กระดกข้อเท้าขึ้น-ลง ทุก 15-20 นาที เพื่อปั๊มเลือดที่ขา
ดื่มน้ำบ่อยๆ: ป้องกันเลือดหนืดตัว
เตรียมยาให้พร้อม: ทานยาป้องกันลิ่มเลือดอุดตันและยาแก้ปวดตามที่หมอสั่ง
พยากรณ์โรค: เดินทางแล้วเข่าจะอักเสบไหม?
หากทำตามคำแนะนำ อาการบวมหลังการบินอาจเกิดขึ้นได้เล็กน้อยครับ แต่จะหายไปเองเมื่อได้นอนยกขาสูงหลังจากถึงที่พัก การเดินทางไม่ได้ทำให้ข้อเข่าเทียมหลุดหรือเสียหาย เพราะปัจจุบันเรายึดด้วยซีเมนต์กระดูกที่แข็งแรงมากครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่ "ต้องรีบหาหมอ"
หากหลังจากการเดินทางมีอาการเหล่านี้ ให้รีบพบแพทย์ทันที:
น่องบวมแดง ร้อน และปวดมาก
หายใจหอบเหนื่อย เจ็บหน้าอกกะทันหัน
มีไข้สูงและแผลมีอาการบวมแดงผิดปกติ
5 วิธีดูแลตัวเองเมื่อถึงจุดหมาย
นอนยกขาขวางบนหมอน: ให้เท้าอยู่สูงกว่าระดับหัวใจ 15-20 นาที เพื่อลดอาการบวมจากการเดินทาง
ใช้แผ่นเจลประคบเย็น: ประคบที่เข่าข้างที่ผ่าเพื่อลดความร้อนและการอักเสบจากการเดินทาง
กายภาพบำบัดเบาๆ: ทำท่าบริหารที่นักกายภาพสอนมาเพื่อไม่ให้ข้อเข่าฝืด
เลี่ยงการเดินบนพื้นขรุขระ: ในช่วงแรกที่ไปถึงที่ใหม่ๆ
สังเกตแผล: อย่าให้โดนน้ำหากยังไม่ได้ปิดแผลแบบกันน้ำ
Q&A Section: คำถามที่พบบ่อย
Q: ข้อเข่าเทียมจะทำให้เครื่องตรวจโลหะที่สนามบินร้องไหม? หมอเก่ง: มีโอกาสร้องครับ แนะนำให้พกใบรับรองแพทย์หรือสมุดประจำตัวคนไข้ผ่าตัดไว้แสดงต่อเจ้าหน้าที่ เพื่อความสะดวกรวดเร็วครับ
Q: ต้องกินยาละลายลิ่มเลือดก่อนขึ้นเครื่องไหม? หมอเก่ง: ปกติหมอจะจ่ายยาป้องกันลิ่มเลือดอุดตันให้ทานอยู่แล้วในช่วง 2-4 สัปดาห์แรก ให้ทานยาตัวนั้นตามปกติครับ ไม่ควรหาซื้อยาอื่นทานเอง
Q: บินกลับบ้านที่ต่างจังหวัดหลังผ่า 2 วัน อันตรายไหม? หมอเก่ง: บินในประเทศใช้เวลาสั้น (ไม่เกิน 1.5 ชม.) ถือว่าปลอดภัยครับ หากมีการใช้รถเข็นช่วยและขยับเท้าสม่ำเสมอ
สรุปประเด็นสำคัญ
บินระยะสั้น (ในประเทศ): ทำได้หลังผ่า 2-3 วัน (ต้องปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้ก่อน)
บินระยะไกล (ต่างประเทศ): ควรรอ 4-6 สัปดาห์
หัวใจสำคัญคือการ "ป้องกันลิ่มเลือดอุดตัน" โดยการขยับเท้าและใส่ถุงเท้าลดบวม
เตรียมใบรับรองแพทย์ไว้เสมอสำหรับการตรวจความปลอดภัยในสนามบิน
การเดินทางไกลในช่วงแรกอาจทำให้เข่าบวมขึ้นได้เล็กน้อย ให้ประคบเย็นและนอนยกขาสูง
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า #นั่งเครื่องบินหลังผ่าตัด #ข้อเข่าเทียม #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ลิ่มเลือดอุดตัน #คนไข้ต่างจังหวัด #การเดินทางหลังผ่าตัด #สุขภาพผู้สูงอายุ #กายภาพบำบัดเข่า #TKR #PostOpCare #TravelAfterSurgery #DVTPrevention #Orthopedics
Clarke MT, et al. Air travel and the risk of thromboembolism after total hip and knee arthroplasty. Journal of Bone and Joint Surgery (Br). 2006;88-B(10):1329-1332.
Laporte S, et al. Epidemiology and Risk Factors of Venous Thromboembolism in Patients with Total Hip or Knee Arthroplasty. Thrombosis Research. 2011.
AAOS. Travel Safety Tips for Orthopaedic Patients. [Online Resource].
Hoppener MR, et al. Prevention of VTE in patients undergoing total hip or knee replacement. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2010.
Clinical Excellence Commission. Venous Thromboembolism Prevention After Orthopaedic Surgery. [Guidelines].
Comments
Post a Comment