ได้เข่าใหม่มาแล้ว... ดูแลยังไงให้อยู่กับเราไปอีก 20 ปี?
ได้เข่าใหม่มาแล้ว... ดูแลยังไงให้อยู่กับเราไปอีก 20 ปี?
วันนี้หมอจะมาแนะนำวิธีการดูแลตัวเองแบบเข้าใจง่าย เหมือนหมอกำลังนั่งคุยกับคนไข้ที่หน้าห้องตรวจเลยครับ
1. ยืดเส้นยืดสาย: หัวใจของการงอเข่า
หลายคนกลัวว่าผ่าตัดมาใหม่ๆ ขยับแล้วจะเจ็บ แต่หมออยากบอกว่า "ยิ่งขยับ ยิ่งหายเร็ว" ครับ
- ช่วง 1-3 เดือนแรก: เน้นการทำกายภาพบำบัดตามที่หมอแนะนำอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกัน "ข้อเข่าติด" เป้าหมายคือต้องเหยียดขาให้สุด และงอเข่าให้ได้อย่างน้อย 110-120 องศา เพื่อให้ใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติ เช่น การขึ้นลงบันได หรือการนั่งเก้าอี้
- บริหารกล้ามเนื้อต้นขา (Quadriceps): กล้ามเนื้อต้นขาที่แข็งแรงเหมือน "โช้คอัพ" รถยนต์ครับ ถ้ากล้ามเนื้อแข็งแรง ข้อเข่าเทียมจะไม่ต้องรับภาระหนักจนเกินไป
2. ปรับบ้านให้ปลอดภัย: ป้องกันการล้ม
การล้มเพียงครั้งเดียวหลังจากผ่าตัดข้อเข่าเทียม อาจทำให้กระดูกรอบๆ ข้อเทียมหัก ซึ่งเป็นเรื่องใหญ่มากครับ
- พื้นบ้านต้องไม่ลื่น: เก็บพรมเช็ดเท้าที่ลื่นง่ายออก หรือหาแผ่นกันลื่นมาวาง
- ห้องน้ำ: ควรมีราวจับ และใช้เก้าอี้นั่งอาบน้ำในช่วงแรก
- แสงสว่าง: ต้องเพียงพอ โดยเฉพาะทางเดินไปห้องน้ำตอนกลางคืน
3. กิจกรรมที่ควรทำ และ "ควรเลี่ยง"
ข้อเข่าเทียมถูกออกแบบมาให้รับแรงเดิน แต่ไม่ใช่แรงกระแทกหนักๆ ครับ
- กิจกรรมที่แนะนำ: การเดินพื้นราบ, การปั่นจักรยาน (ปรับอานให้สูงพอเหมาะ), การว่ายน้ำ หรือการเดินในน้ำ กิจกรรมเหล่านี้ดีต่อข้อเข่ามากครับ
- กิจกรรมที่ควรเลี่ยง: การวิ่งกระแทก, การกระโดด, การนั่งคุกเข่า, การนั่งพับเพียบ หรือการนั่งขัดสมาธิบนพื้น เพราะท่าเหล่านี้จะทำให้ข้อเข่าเทียมสึกหรอเร็วกว่าปกติ
4. ควบคุมน้ำหนัก: อย่าปล่อยให้ "เข่าใหม่" แบกหนัก
ทุกๆ 1 กิโลกรัมที่น้ำหนักตัวเราเพิ่มขึ้น ข้อเข่าต้องรับแรงกดเพิ่มขึ้นถึง 3-4 เท่าเวลาเดินครับ การคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่พอดี จะช่วยยืดอายุการใช้งานของข้อเข่าเทียมได้ดีที่สุด
5. สัญญาณเตือนที่ต้องรีบมาหาหมอ
หากมีอาการเหล่านี้ อย่ารอนะครับ ให้รีบมาพบหมอทันที:
- มีไข้สูงร่วมกับเข่าปวด บวม แดง ร้อน (อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ)
- มีน้ำเหลืองหรือหนองไหลออกจากแผล
- รู้สึกว่าข้อเข่าหลวม หรือมีเสียงดังผิดปกติเวลาเดิน
- ปวดน่องรุนแรง หรือขามีอาการบวมมาก
สรุปประเด็นสำคัญในการดูแลข้อเข่าเทียม
- หมั่นบริหารกล้ามเนื้อต้นขาให้แข็งแรงอยู่เสมอ เพื่อช่วยรับน้ำหนัก
- หลีกเลี่ยงการนั่งพื้น พับเพียบ หรือคุกเข่า เพื่อป้องกันข้อสึกหรอ
- ควบคุมน้ำหนักตัวไม่ให้เกินเกณฑ์ เพื่อลดแรงกดทับที่ผิวข้อเทียม
- ปรับสภาพแวดล้อมในบ้านให้ปลอดภัย เพื่อป้องกันอุบัติเหตุการล้ม
- หากต้องเข้ารับการทำฟัน หรือผ่าตัดส่วนอื่น ต้องแจ้งแพทย์เสมอว่า "มีข้อเข่าเทียม" เพื่อพิจารณาการใช้ยาปฏิชีวนะป้องกันการติดเชื้อที่ข้อ
ใครที่มีแพลนจะผ่าตัด หรือผ่ามาแล้วมีคำถามเรื่องท่าบริหาร พิมพ์ "สอบถาม" ไว้ในคอมเมนต์ได้เลยครับ หมอจะรีบมาตอบให้ครับ!
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #ข้อเข่าเทียม #ผ่าตัดเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #สุขภาพผู้สูงอายุ #ปวดหลัง #ปวดคอ #ชามือ
References
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Activities After Knee Replacement. OrthoInfo. 2024. (คำแนะนำเกี่ยวกับกิจกรรมที่ควรทำและควรเลี่ยงหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม)
- Carr AJ, Robertsson O, Graves S, et al. Knee replacement. Lancet. 2012;379(9823):1331-1340. (บทความวิชาการที่อธิบายถึงผลลัพธ์และการดูแลระยะยาวหลังการผ่าตัดข้อเข่า)
- Mayo Clinic Staff. Knee replacement recovery: What to expect. Mayo Clinic. 2023. (ขั้นตอนการฟื้นฟูร่างกายและสัญญาณเตือนที่ควรระวังหลังผ่าตัด)
- Pivec R, Johnson AJ, Mears SC, Mont MA. Hip arthroplasty. Lancet. 2012;380(9855):1768-1777. (การศึกษาเกี่ยวกับการสึกหรอและการดูแลวัสดุข้อเทียมในร่างกาย)
- Journal of Bone and Joint Surgery. Patient Guide to Postoperative Care in Total Knee Arthroplasty. 2023. (แนวทางการดูแลตัวเองสำหรับคนไข้เพื่อให้ผลการผ่าตัดออกมาดีที่สุด)
Comments
Post a Comment