เสียงดังในเข่าเทียม" ปกติหรืออันตราย? (เรื่องที่คนไข้หลังผ่าตัดตกใจบ่อยที่สุด)

 

เสียงดัง "กึก" ในเข่าเทียม! เข่าหลวมหรือเปล่า? หรือหมอใส่ไม่แน่น? ... ความจริงที่คุณต้องรู้ก่อนจิตตก

"หมอเก่งครับ! เมื่อเช้าลุงลุกจากเก้าอี้ ได้ยินเสียง 'กึก' ดังมากจากเข่าข้างที่ผ่ามา ลุงใจหายวาบเลย นึกว่าเหล็กข้างในมันหัก หรือน็อตมันหลุดออกมาแล้ว!"

คุณลุงศักดิ์ (นามสมมติ) โทรหาผมด้วยน้ำเสียงตื่นตระหนก ทั้งที่เพิ่งผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมไปได้ 6 เดือน และเดินได้คล่องปร๋อแล้ว เชื่อไหมครับว่า นี่คือเรื่องที่คนไข้ "กังวลใจเป็นอันดับ 1" หลังจากผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

เสียงดังในเข่าเทียม (Clicking Sound) เป็นเรื่องปกติ หรือสัญญาณอันตรายกันแน่? วันนี้หมอเก่งจะมาไขข้อข้องใจให้ฟังชัดๆ ให้คุณลุงคุณป้าสบายใจครับ

---

ความจริงที่หมออยากบอก: "เสียงดัง... ไม่ได้แปลว่าพังเสมอไป"

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนครับว่า "ข้อเข่าธรรมชาติ" กับ "ข้อเข่าเทียม" สร้างมาจากวัสดุที่ต่างกันคนละโลก

• เข่าธรรมชาติ: ผิวข้อเป็นกระดูกอ่อนที่นุ่มและลื่น มีน้ำหล่อเลี้ยง เวลาขยับจึงเงียบกริบ (ถ้ายังไม่เสื่อม)

• เข่าเทียม: ทำจาก "โลหะแข็ง" และ "พลาสติกชนิดพิเศษ"

ลองนึกภาพตามนะครับ... ถ้าเราเอา "ฟองน้ำ" สองก้อนมาถูหรือกระทบกัน มันจะเงียบใช่ไหมครับ? นั่นคือเข่าธรรมชาติ แต่ถ้าเราเอา "ช้อนสแตนเลส" มาเคาะกับ "เขียงพลาสติก" เบาๆ มันต้องมีเสียง "กึก" หรือ "ก๊อก" บ้าง เป็นเรื่องธรรมดาทางฟิสิกส์ครับ!

---

ทำไมถึงมีเสียงดัง? (ฉบับเข้าใจง่าย)

เสียงที่ได้ยิน ส่วนใหญ่เกิดจากกลไกที่เรียกว่า "Mechanical Clicking" ครับ เกิดขึ้นได้จาก 3 สาเหตุหลัก:

1. การแยกตัวและสัมผัสกันของผิวข้อ (Lift-off): เวลาเราเดิน แกว่งขา หรือลุกนั่ง จังหวะที่ขาลอยจากพื้น ผิวสัมผัสของโลหะกับพลาสติกอาจจะแยกจากกันนิดเดียวนะครับ (หน่วยเป็นมิลลิเมตร) พอเราเหยียบเท้าลงพื้นปุ๊บ ผิวทั้งสองก็กลับมาประกบกันปั๊บ เกิดเป็นเสียง "กึก" เบาๆ เหมือนเสียงส้นรองเท้ากระทบพื้น

2. พังผืดในเข่า (Scar Tissue): บางครั้งร่างกายเราสร้างเนื้อเยื่อพังผืดเล็กๆ ขึ้นมารอบๆ ลูกสะบ้า เวลาเรางอเหยียดเข่า พังผืดนี้อาจจะไปสะดุดกับขอบของข้อเทียม ทำให้เกิดเสียง "กึก" จังหวะงอเข่าได้ (อันนี้เรียกว่า Patellar Clunk Syndrome ซึ่งพบได้น้อยลงในข้อเทียมรุ่นใหม่ๆ)

3. ฟองอากาศในน้ำไขข้อ: คล้ายๆ กับเวลาเราหักนิ้วแล้วมีเสียงดังเปาะ เกิดจากการเปลี่ยนแปลงความดันในช่องว่างของข้อเข่าครับ

---

เช็กลิสต์: เสียงแบบไหน "ปกติ" vs "อันตราย"

หมอมีวิธีสังเกตง่ายๆ ให้ครับ ว่าเสียงที่คุณได้ยิน ควร "เฉยๆ" หรือควร "รีบมาหาหมอ"

✅ แบบนี้คือ "ปกติ" (สบายใจได้)

• ได้ยินเสียง "กึก" เบาๆ เป็นบางครั้ง ไม่ได้ดังทุกก้าว

• "ไม่มีความเจ็บปวด" ร่วมด้วย (สำคัญที่สุด!)

• เข่าไม่บวม ไม่แดง ไม่ร้อน

• เดินได้ปกติ ไม่รู้สึกว่าเข่าทรุด หรือเข่าหลวมโงนเงน

• มักได้ยินชัดเวลาอยู่ในที่เงียบๆ หรือตอนลุกนั่ง

ข่าวดี: การศึกษาพบว่าคนไข้เปลี่ยนข้อเข่าเทียมกว่า 30-40% ได้ยินเสียงนี้ครับ และส่วนใหญ่ใช้งานได้ดีเยี่ยมตลอดชีวิตโดยไม่มีปัญหาอะไร

🚨 แบบนี้ต้อง "รีบปรึกษาแพทย์"

• มีเสียงดังร่วมกับอาการ "เจ็บ" หรือ "เสียวแปร๊บ"

• รู้สึกเหมือนเข่าจะหลุด หรือเข่าเลื่อนกึกกักเวลาลงน้ำหนัก

• เข่าบวมขึ้นมาใหม่ หรือมีรอยช้ำ

• เสียงดัง "ครืดคราด" ตลอดเวลาเหมือนกระดาษทรายถู (อาจบ่งบอกว่าพลาสติกสึกหรอมาก หรือมีการเสียดสีที่ผิดปกติ)

• ขยับเข่าได้น้อยลงกว่าเดิม

---

การตรวจวินิจฉัย: หมอจะดูอะไรบ้าง?

ถ้าคุณกังวลและมาหาหมอ หมอจะตรวจเช็กเพื่อความชัวร์ด้วยวิธีเหล่านี้ครับ:

1. ซักประวัติ: เสียงดังตอนท่าไหน? เจ็บไหม?

2. ตรวจร่างกาย: หมอจะลองจับลูกสะบ้าขยับ และให้ลองงอเหยียดเข่าเพื่อฟังเสียงและหาจุดกำเนิดเสียง

3. เอกซเรย์ (X-ray): เพื่อดูว่าตำแหน่งของข้อเทียมยังดีอยู่ไหม มีการหลวม (Loosening) หรือไม่ น็อตยึดแน่นดีหรือเปล่า

4. เอกซเรย์แบบเคลื่อนไหว (Fluoroscopy): ในบางเคสที่ซับซ้อน อาจต้องดูภาพเอกซเรย์วิดีโอตอนขยับขา เพื่อดูการเคลื่อนที่ของข้อเทียมครับ

---

ทางแก้: ทำยังไงให้เสียงลดลง?

ถ้าตรวจแล้วว่า "ข้อไม่หลวม" และ "ไม่ติดเชื้อ" วิธีแก้ที่ดีที่สุดไม่ใช่การผ่าตัดครับ แต่คือ... "การสร้างกล้ามเนื้อ"

1. เพิ่มกล้ามเนื้อหน้าขา (Quadriceps Strengthening): เปรียบเสมือนการใส่ "โช้คอัพ" ให้รถยนต์ครับ ถ้ากล้ามเนื้อหน้าขาเราแข็งแรง มันจะช่วยดึงข้อเข่าให้กระชับขึ้น ควบคุมจังหวะการเคลื่อนไหวได้นุ่มนวลขึ้น แรงกระแทกของโลหะกับพลาสติกก็จะลดลง เสียงก็จะเบาลงหรือหายไปเอง

2. รอเวลา: ในช่วง 1 ปีแรกหลังผ่าตัด เนื้อเยื่อรอบๆ เข่ายังบวมและปรับตัวอยู่ เสียงอาจจะดังหน่อย แต่พอผ่านไปสักพัก เมื่อพังผืดเข้าที่และกล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้น เสียงมักจะลดลงครับ

3. การผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopic Debridement): ทำเฉพาะในกรณีที่มีก้อนพังผืด (Nodule) ไปขัดกับข้อเทียมจนทำให้เจ็บจริงๆ เท่านั้นครับ (พบน้อยมาก)

---

สรุป

เสียงดังในข้อเข่าเทียม เป็นเรื่องที่ "พบได้บ่อย" และ "ไม่อันตราย" ตราบใดที่คุณ "ไม่เจ็บ" ครับ มันคือเสียงของการทำงานร่วมกันระหว่างวัสดุแข็งที่มาช่วยให้เราเดินได้อีกครั้ง คิดซะว่าเป็นเสียงเตือนความจำว่า "ฉันมีเข่าเหล็กสุดแกร่ง" อยู่กับตัวครับ

แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่ "เสียงมาพร้อมความเจ็บ" หรือ "เข่าบวม/หลวม" อย่ารอช้า รีบกลับมาให้หมอเช็กดูนะครับ

ดูแลกล้ามเนื้อหน้าขาให้แข็งแรงเข้าไว้ แล้วเสียงกึกกักจะกวนใจน้อยลงครับ!

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#เสียงในเข่า #เปลี่ยนข้อเข่าเทียม #ข้อเข่ามีเสียง #ผ่าตัดเข่า #ดูแลหลังผ่าตัดเข่า #หมอกระดูก #PatellarClunk #ข้อเข่าเสื่อม #หมอเก่งธนินนิตย์ #กายภาพบำบัดเข่า

---

References

1. Journal of Arthroplasty (2024). Prevalence and Clinical Implications of Noise Generation in Total Knee Arthroplasty. (สรุปสถิติว่าเสียงดังในเข่าเทียมพบได้ถึง 30% และส่วนใหญ่ไม่มีผลต่ออายุการใช้งานของข้อ)

2. The Bone & Joint Journal (2025). Patellar Clunk Syndrome: Diagnosis and Modern Management. (อธิบายสาเหตุของเสียงกึกจากพังผืดหน้าเข่าและวิธีการรักษาในปัจจุบัน)

3. Clinics in Orthopedic Surgery (2023). Patient anxiety regarding clicking sounds after TKA. (งานวิจัยที่ชี้ว่าความวิตกกังวลเรื่องเสียงลดลงได้เมื่อได้รับคำอธิบายที่ถูกต้องจากแพทย์)

4. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Total Knee Replacement Recovery: What to Expect.(ข้อมูลมาตรฐานเรื่องอาการปกติและผิดปกติหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า)

5. Physical Therapy in Sport (2024). Quadriceps strengthening effects on joint stability and noise reduction in TKA patients. (ยืนยันผลการทำกายภาพบำบัดกล้ามเนื้อหน้าขาช่วยลดเสียงและความรู้สึกไม่มั่นคงในเข่าเทียมได้)