ผ่าตัดเข่าเทียมสมัยใหม่ เจ็บน้อย เดินได้ใน 24 ชั่วโมง”จริงไหม?

 

ผ่าตัดเข่าเทียมสมัยใหม่ เจ็บน้อย เดินได้ใน 24 ชั่วโมง”จริงไหม? หมออยากชวนมาดูความจริงของเทคโนโลยี ERAS และการจัดการความปวดแบบรอบด้าน

---

“ผ่าตัดเข่าเทียม เดี๋ยวนี้ไม่ค่อยเจ็บ เดินได้ภายในวันเดียว”

บางคนฟังแล้วรู้สึกมีความหวัง

บางคนกลับคิดว่า… “โฆษณาหรือเปล่า?”

บางคนกลัวกว่าเดิม “ผ่าแล้วจะปวดทรมานไหม”

หมออยากบอกว่า

ประโยคนี้ ‘ไม่ใช่เรื่องโม้’ แต่ก็ ‘ไม่ใช่เวทมนตร์’

มันเกิดขึ้นได้จริง จากแนวคิดการรักษาที่เรียกว่า ERAS

และหัวใจสำคัญที่สุดคือ การควบคุมความปวดอย่างเป็นระบบ

---

เรื่องเล่าจากห้องตรวจ

“หมอคะ… หนูกลัวเจ็บมาก กลัวเดินไม่ได้เป็นเดือน”

คุณป้าสมมติชื่อ “ป้าสมใจ” อายุ 68 ปี

เข่าเสื่อมมานานกว่า 10 ปี

เดินได้แค่ในบ้าน ลุกนั่งต้องจับโต๊ะ

กลางคืนปวดจนตื่นบ่อย

ป้าสมใจไม่ได้กลัวการผ่าตัด

แต่กลัว ความปวดหลังผ่า

นี่คือความกลัวที่หมอได้ยินแทบทุกวัน

และเป็นเหตุผลที่หลายคน “ทนปวดต่อ”

ทั้งที่คุณภาพชีวิตแย่ลงเรื่อย ๆ

---

สมัยก่อน

ผ่าตัดเข่าเทียม = แผลใหญ่ ปวดมาก นอนโรงพยาบาลหลายวัน

กว่าจะลุกเดินได้ ต้องรอความปวดลด

แต่ปัจจุบัน

แนวคิดเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

เราไม่ได้รอให้ปวดแล้วค่อยแก้แต่ “ป้องกันความปวดตั้งแต่ก่อนเริ่มผ่า”

นี่คือหัวใจของ

ERAS (Enhanced Recovery After Surgery)

หรือ “แนวคิดฟื้นตัวไวหลังผ่าตัด”

---

ERAS คืออะไร? ทำไมถึงทำให้เจ็บน้อยลง

ERAS ไม่ใช่เครื่องมือชิ้นเดียว

ไม่ใช่ยาใหม่ตัวเดียว

แต่คือ แผนการดูแลทั้งระบบ ตั้งแต่ก่อนผ่า ระหว่างผ่า และหลังผ่า

เป้าหมายมี 3 อย่างชัดเจน

1. ลดความปวดให้มากที่สุด
2. ลดผลข้างเคียงจากยา
3. ทำให้ลุกเดิน ฟื้นตัว และกลับบ้านได้เร็ว

---

หัวใจของ ERAS ในการผ่าตัดเข่าเทียม

👉 “การจัดการความปวดแบบรอบด้าน (Multimodality of Pain Management)”

---

1. เริ่มตั้งแต่ก่อนผ่าตัด — ป้องกันความปวดล่วงหน้า

ก่อนวันผ่า

แพทย์จะวางแผนเรื่องความปวดให้เรียบร้อย ไม่ใช่รอให้ปวดแล้วค่อยให้ยา

• อธิบายให้คนไข้เข้าใจว่าจะเจออะไร
• เตรียมยาแก้ปวดบางชนิดล่วงหน้า
• ลดความกลัว ความกังวล เพราะความกลัวทำให้ปวดมากขึ้นจริง

---

2. ระหว่างผ่าตัด — ลดแผล ลดการกระทบเนื้อเยื่อ

การผ่าตัดสมัยใหม่

ใช้เทคนิคที่แม่นยำขึ้น

แผลเล็กลง

รบกวนกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นน้อยกว่าเดิม

ผลที่ได้คือ

บาดเจ็บจากการผ่าตัดน้อย → ปวดน้อยลงตั้งแต่ต้น

---

3. การระงับปวดเฉพาะที่ — จุดเปลี่ยนสำคัญมาก

หนึ่งในเทคโนโลยีที่เปลี่ยนโลกการผ่าตัดเข่าเทียม คือ

การฉีดยาชาเฉพาะตำแหน่งรอบข้อเข่า

บางรายร่วมกับการบล็อกเส้นประสาทที่ควบคุมความปวด

ผลคือ

• หลังผ่า เข่าไม่ปวดจี๊ด
• ขยับได้เร็ว
• ไม่ง่วง ไม่มึน จากยาแก้ปวดแรง ๆ

---

4. ใช้ยา “หลายชนิดร่วมกัน” แทนการพึ่งยาตัวเดียว

แทนที่จะใช้ยาแก้ปวดแรงตัวเดียว

ERAS เลือกใช้

• ยาแก้ปวดคนละกลไก
• ปริมาณน้อย แต่เสริมกัน
• ลดผลข้างเคียง เช่น ง่วง คลื่นไส้ ท้องผูก

นี่คือที่มาของคำว่า

Multimodality of Pain Management

---

5. หลังผ่า — ลุกเร็ว เดินเร็ว = ปวดน้อยลง

หลายคนไม่เชื่อ แต่เป็นความจริง

ยิ่งนอนนิ่งนาน → ยิ่งปวดมากขึ้น

การลุกนั่ง

การขยับข้อ

การเดินโดยมีนักกายภาพดูแล

ช่วยให้

• เลือดไหลเวียนดี

• ลดบวม

• สมองรับรู้ว่า “ข้อนี้ยังใช้งานได้”

  → ความปวดลดลงเร็วขึ้น

---

แล้ว “เดินได้ใน 24 ชั่วโมง” จริงไหม?

---

คำตอบคือ

“ในคนไข้จำนวนมาก — ทำได้จริง”

ไม่ใช่เดินไกล

ไม่ใช่เดินคนเดียว

แต่หมายถึง

• ลุกจากเตียง
• ยืนลงน้ำหนัก
• เดินด้วย walker หรือไม้พยุง
• ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์และนักกายภาพ

---

ใครบ้างที่เหมาะกับแนวทางนี้?

คนไข้ส่วนใหญ่ที่ผ่าตัดเข่าเทียม

สามารถใช้แนวคิด ERAS ได้

โดยเฉพาะผู้ที่

• เข่าเสื่อมระยะท้าย
• ปวดมาก ใช้ชีวิตลำบาก
• อยากฟื้นตัวไว
• ไม่มีโรคประจำตัวที่ควบคุมไม่ได้

---

แล้วจะ “ไม่ปวดเลย” ไหม?

หมออยากพูดตรง ๆ อย่างจริงใจ

การผ่าตัด = ต้องมีความปวดบ้าง

แต่เป้าหมายของการแพทย์สมัยใหม่คือ

• ปวดในระดับที่ “ทนได้”
• ไม่ทรมาน
• ไม่ขัดขวางการลุกเดิน
• ไม่ต้องพึ่งยาแรงมากเกินจำเป็น

---

พยากรณ์โรคหลังผ่าตัดเข่าเทียม

หากผ่าตัดสำเร็จ

ทำกายภาพต่อเนื่อง

ดูแลน้ำหนักตัว

คนไข้ส่วนใหญ่

• เดินได้ดีขึ้นอย่างชัดเจน
• ปวดลดลงมาก
• ใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้ปกติ
• อายุการใช้งานเข่าเทียมยาวนานหลายสิบปี

---

ความเข้าใจผิดที่หมออยากแก้ให้ตรง

❌ “ผ่าแล้วต้องปวดทรมานเป็นเดือน”

✔️ ความปวดลดได้มาก หากวางแผนถูกต้อง

❌ “ต้องนอนโรงพยาบาลนาน”

✔️ หลายรายกลับบ้านได้เร็วขึ้น

❌ “แก่แล้วผ่าไม่ได้”

✔️ อายุไม่ใช่ข้อห้าม หากร่างกายพร้อม

---

สรุปจากใจหมอ

“ผ่าตัดเข่าเทียม เจ็บน้อย เดินได้ใน 24 ชั่วโมง”

ไม่ใช่คำโฆษณา

แต่คือผลลัพธ์ของ

ERAS + การจัดการความปวดแบบรอบด้าน + ทีมแพทย์ที่เข้าใจคนไข้

ถ้าคุณหรือคนที่คุณรัก

กำลังทนปวดเข่ามานาน

อย่าปล่อยให้ความกลัวเรื่อง ‘ความปวด’

พรากคุณภาพชีวิตไปเรื่อย ๆ

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ผ่าตัดเข่าเทียม

#ERAS

#เจ็บน้อยฟื้นตัวไว

#ปวดเข่า

#หมอเก่งกระดูกและข้อ